Waarden

Moeten, een werkwoord dat vaak gebruikt wordt. Het heeft verschillende betekenissen; noodzakelijk zijn, gedwongen zijn, nodig, vereist, bevel, een eis, verplicht zijn, etc. Och, wat moeten we veel in het leven…… We zouden het werkwoord moeten moeten afschaffen. Voorbeelden: “ Ik moet dit doen want anders……..”, “jij moet je groenten eten”, “weet je wat jij eens moet doen”, “jij moet goede cijfers halen”, “jij moet je insmeren met zonnebrand” en een recente “jij moet een mondkapje op, dat is verplicht!”. Het zou moeten gaan om willen.

Het lijkt er overigens op dat er geen antoniem voor moeten bestaat, er is geen tegenovergestelde. Welke waarde zou het meest in de buurt komen van moeten? Controle? Orde? Wat is hier dan het tegenovergestelde van? Vrijheid? Balans? Persoonlijk hecht ik veel waarde aan vrijheid. Vrijheid in denken, doen en vooral ook laten. Een ander hecht weer veel waarde aan orde, controle. Of misschien wel humor of originaliteit. Voor iedereen is dit uniek. En dat is ok.

Pilot

“Het betreft een pilot!” Een pilot zet je in als je iets wil proberen waar je het woord moeten eigenlijk nog niet voor wil gebruiken. Ik heb altijd geleerd dat proberen een overbodig werkwoord is. Of je doet iets of je doet het niet. Maar, in veel branches wordt veel in gang gezet met een pilot. Want als het een pilot is kan je altijd ergens mee starten, heb ik vaker gehoord. Hhhmmm, dus eigenlijk kan iets nog niet. Of iets wordt nog niet breed geaccepteerd. Dan doe je gewoon een pilot, dan maakt het niet uit. Be bold, ga het gewoon doen en als iets niet werkt erken dat en pas aan of stop ermee. 

Gedragsrepertoire

Gedragsrepertoire betekent dat je verschillende gedragsstijlen kan laten zien. Dat je wendbaar bent in de eigen gedragsstijl aanpassen om zo in een behoefte te voorzien of een bepaald doel te bereiken. In de rat-race van de Westerse maatschappij wordt veel aanpassingsvermogen van mensen verwacht en staat het gedragsrepertoire onder druk. Vaak voor en door gecreëerde behoeftes. Aanpassing op met name de economische omstandigheden bijvoorbeeld. Maar, de overheid wil ook al langere tijd dat mensen hun leefstijl aanpassen, hun koopgedrag aanpassen (geld moet rollen om er maar eentje in het kader van moeten te noemen) en zeer actueel ook zich aanpassen op Corona. 

Ironie

Hoe ironisch is het dan als je in een situatie terecht komt waarbij al die waarden (in totaal zo’n 120) als vrijheid, controle, orde, etc en al die verplichtingen samen komen bij één onderwerp. Het mondkapje. Nog even los van het gebrek aan bewijs of een mondkopje überhaupt werkt, burgemeester Aboutaleb doet zijn stinkende best met zijn team om de boel leuk te houden. Dat siert hem en ik moet je zeggen, gisteren ben ik mijzelf ook helemaal rot geschrokken van de enorme drukte in Rotterdam Centrum. Ik ben van nature al geen liefhebber van drukte, maar dit sloeg echt alles. Het leek wel alsof heel Rotterdam en omstreken, inclusief de toeristen, nog even de “day before”, massaal inkopen gingen doen. 

Gelukkig was de mondkapjesplicht gisteren nog niet actief, het verplicht moeten dragen van een mondkapje druist in tegen mijn gevoel van vrijheid. Ik “moest” kleding kopen voor een bruiloft. Voor onze zoon die ook een ongelooflijke hekel heeft aan winkelen, drukte en moeten. Gedoemd om te mislukken zou je zeggen. Maar ja, je wil graag een beetje aansluiten op het Franse thema van de bruiloft. Dus ons een weg banend, met inlevingsvermogen en meeveren met onze 11 jarige professionele puber, zoveel mogelijk op anderhalve meter en tussen alle fashion mondkapjes op, toch een poging gewaagd. Afijn, na een aantal decepties vanwege onoverkoombare smaakverschillen en teveel drukte zijn wij een illusie armer en een ervaring rijker huiswaarts gekeerd. Een anderhalve meter maatschappij werkt in Rotterdam centrum in ieder geval niet…….. Een modieus mondkapje van € 35,00 onder je kin betekent niet dat je dan in iemands z’n nek kan gaan staan hijgen en schreeuwen naar je maatje die 5 meter verderop staat……

Maar, vanochtend was het ironie ten top. Als liefhebbers van de natuur en buiten zijn, hebben we een spel aangeschaft; Kubb. Een Zweeds houten buitenspel waarbij je door het omvergooien van houten blokken (=Kubb in Gotlands dialect), met als klap op de vuurpijl de Koning, het spel kan winnen. Ligt er dus aan hoe goed je gooit. Kubb is een combinatie van bowling, petanque en schaken. Kan binnen 30 minuten gespeeld zijn en kan ook uren duren. Coronaproof, zonder mondkapje.
Afijn, omdat gisteren door allerlei decepties het mij niet gelukt is om het spel op te halen bij Decathlon Alexandrium, was ik verplicht om het vandaag met een mondkapje op te doen…………. En daar probeerde ik nou net afstand van te nemen.

Sociale druk

Het financieel dagblad kopte vandeweek: “De corona-angst moet een beetje terug”. In het artikel staat ook: “Hoe meer mensen zich aan de regel houden, hoe groter de druk op anderen om het ook te doen. Wie als enige geen mondkapje draagt in het openbaar vervoer, voelt zich ongemakkelijk …….. “. En als het aan onze burgemeester ligt, wordt gedrag in zijn stad afgedwongen met strenge maatregelen…….. Wie weigert ‘krijgt met de sterke arm te maken’……..”. En volgens hoogleraar gedragsverandering Van Baaren “kan de overheid meer doen om te motiveren, bijvoorbeeld door een collectief gevoel te creëren”. Met andere worden, voer de sociale druk op en dwing collectieve gehoorzaamheid af. Stapsgewijs; van pilot naar verplichting. Van verplichting naar controle. Van controle naar orde. En van orde naar gehoorzaamheid. Moeten, doen wat de overheid zegt. Ik geloof er in dat de intentie goed is, maar juist het vertoonde gedrag om die gehoorzaamheid te krijgen lijkt averechts te werken. Straffen en belonen werkt alleen op korte termijn. 

Maar goed, ik wil natuurlijk wel Kubb spelen. Lekker in de vrijheid, in de buitenlucht, ontspannen zonder te moeten. Dat betekent dat, als niemand anders voor mij wil gaan, ik zelf mijn gedragsrepertoire zal moeten aanpassen om mijn doel te bereiken. En omdat ik weiger om te moeten betalen voor een boete (op het overtreden van een regel waar ik niet achter sta), neem ik dan toch maar zo’n mondkapje mee.

Kom ik al fietsend op het Alexandrium aan, loopt er bijna niemand! Ik kan met speels gemak 15 meter afstand houden van iedereen. En wat schetst mijn verbazing, geen handhaving. Zal ik dan toch………… Omdat deze regel niet alleen voor mijzelf geldt, ik juist ook iemand ben die rekening houdt met anderen, heb ik dan toch maar dat jeukende en stinkende mondkapje opgedaan, ben ik de roltrap op gegaan, heb ik op 4 meter afstand de weg gevraagd en heb ik vanachter plexiglas met mondkapje op mijn identiteit laten controleren. Ik vroeg nog wel……. het rebelse in mij……. “hoe kan jij nu goed controleren of ik het ben? Zo’n mondkapje lijkt wel een nikab (sinds 1 augustus 2019 verboden in publieke ruimtes)” ……. Gelukkig kon de verkoopster de (pijnlijke) ironie waarderen en konden we lachend, op ruim anderhalve meter, afscheid nemen. Ze sloot met glinsterende ogen af; “dat is echt een leuk spel dat Kubb!” 

Vluchtig heb ik nog overwogen of ik ook zo’n modieus mondkapje zal kopen…………….Burgemeester Aboutaleb heeft z’n zin. Ik heb gedaan wat hij vindt dat moet. Wel met flinke tegenzin, want ik voel toch wel enigszins angst voor de onomkeerbare verandering en het kwijtraken van een gedeelte van mijn vrijheid….. En zodra dat toe gaat nemen zal ik mijn gedrag weer moeten aanpassen. Misschien wel emigratie?

Nee, ik betaal voortaan wel verzendkosten. En ik zorg ervoor dat het minder druk wordt in de winkels. De keren die ik ging, ga ik niet meer. Online is mijn nieuwe vrijheid.